Meskel Festival – Ethiopische Viering van de Vondst van het Ware Kruis

Meskel is een jaarlijks feest ter herdenking van de vondst van het Ware Kruis van Jezus Christus. Het wordt voornamelijk gevierd op 27 september (of 28 september in een schrikkeljaar) als een religieuze en culturele viering door miljoenen mensen in Ethiopië.

Meskel betekent ook veel dingen. Het is een feest van vreugdevuren en bloemen, en het land Ethiopië wordt tijdens het Ethiopische Nieuwjaar bedekt met gele bloemen. Maar het gaat niet alleen om vuur of bloemen. Het is een culturele viering waarbij mensen samenkomen voor een dag van zang en festiviteiten, maar het is niet alleen muziek of feest. Het is ook een dag van plechtige religieuze diensten en vrolijke sociale bijeenkomsten. Bovenal gaat het om de vondst van het Ware Kruis.

Hoe Meskel wordt Gevierd

Hoewel de geschiedenis van Meskel teruggaat tot de oudheid, wordt de betekenis ervan elk jaar opnieuw beleefd. Meskel valt aan het einde van het lange regenseizoen en wordt gekenmerkt door een overvloedige bloei in het hele land.

Er zijn veel bekende symbolen van Meskel die nauw verweven zijn met het leven van alle Ethiopiërs. Deze symbolen bepalen de dag zelf.

Demera – Het Heilige Vuur

Demera is een enorme houten paal die aan de vooravond van Meskel in elke stad, dorp en gemeenschap wordt opgericht. Op de avond ervoor verzamelen mannen en jongens zich en stapelen lange houten stokken op tot een enorme piramide. Daarna worden gras en Meskel-margrieten (gele bloemen) toegevoegd als versiering.

’s Nachts komen de ouderen samen om zegeningen uit te spreken. In kerken bidden en zingen priesters rond de houtstapel terwijl ze kruisen dragen en wierook branden. Ze lopen drie keer in processie rond de Demera. Ondertussen worden takken en twijgen aan de basis gegooid. Bij zonsondergang wordt de Demera aangestoken.

De hele nacht dragen mensen chibos (brandende fakkels) naar het vuur, waar ze in de vlammen worden gegooid. Mensen zingen, reciteren hymnen en draaien rond het vuur. De volgende dag, op Meskel zelf, verzamelen mensen de houtskool van het verbrande hout, nemen die mee naar huis, malen die tot poeder en gebruiken het om hun voorhoofd te markeren met het teken van het Kruis.

Meskelviering in Huizen en Dorpen

Elk dorp of kleine nederzetting heeft die nacht zijn eigen Meskel-vuur, en vanaf hoge punten zijn talloze flikkerende lichtjes in het donkere landschap te zien. De jonge mannen van het dorp rennen hun huizen uit met brandende fakkels (chibos) en gooien die in het vuur. Wanneer iedereen bijeen is, lopen ze in een cirkel rond het brandende vuur terwijl ze traditionele Meskel-liederen zingen.

De volgende ochtend, op Meskel-dag, verzamelen mannen en vrouwen de houtskool van het verbrande hout, brengen deze naar huis en breken die in kleine stukken. Ze wrijven het in hun handpalmen en maken met de vinger van de rechterhand het kruisteken op hun voorhoofd. Want dit is het Feest van het Kruis, en de houtskool is het heilige symbool.

De Openbare Ceremonie van Meskel

Hoewel de viering vandaag grotendeels hetzelfde is gebleven, beschrijft het volgende hoe Meskel vroeger werd gevierd in Addis Abeba.

Op 27 september elk jaar (of 28 september in een schrikkeljaar), precies aan het einde van het regenseizoen, wanneer bloemen de heuvels en vlaktes overvloedig bedekken en het hele landschap geel kleurt door de Meskel-margrieten, viert Ethiopië Meskel – het feest van de vondst van het Ware Kruis waarop onze Heer en Verlosser Jezus Christus werd gekruisigd.

Het Kruisfeest is een moment van grote vreugde. Zoals alle grote kerkelijke feestdagen heeft Meskel een enorme betekenis in het hele land. Het wordt gevierd met speciale kerkdiensten, een nationale feestdag en in Addis Abeba met een keizerlijke maaltijd.

Meskel wordt voorafgegaan door de kleurrijke jaarlijkse Demera-ceremonie (houtstapel), die plaatsvindt op de vooravond van de vondst van het Ware Kruis. Op die dag richt elke gemeenschap een grote houten paal (Demera) op in een open ruimte. Later op de middag verzamelen mensen zich terwijl mannen en jongens hun lange stokken, versierd met Meskel-bloemen, tegen de centrale paal plaatsen totdat enorme piramides ontstaan.

Terwijl grote menigten zich verzamelen in afwachting van de vuurceremonie, vindt er een half religieuze en half seculiere viering plaats. Daarna leiden priesters en diakens — in Addis Abeba onder leiding van de patriarch en de geestelijkheid — de ceremonie, lopen rond de Demera met kruisen en wierook en zegenen de houtstapel.

Daarna volgen de hoogwaardigheidsbekleders — in Addis Abeba de keizer en de koninklijke familie — gevolgd door de verzamelde menigte. Iedereen loopt volgens traditie drie keer rond de houten piramide, terwijl takken worden gegooid en het lied Ioha Ababaie-Meskerem Tebaie wordt gezongen (“Het Licht van het Kruis is Geopenbaard, het Nieuwe Jaar Is Aangebroken”).

Bij zonsondergang wordt de enorme Demera en het omliggende riet in brand gestoken, wat een indrukwekkend vuur creëert dat de zoektocht naar en uiteindelijke vondst van het oorspronkelijke kruis symboliseert waarop Jezus Christus werd gekruisigd.

De Geschiedenis van het Ware Kruis in Ethiopië

Het Meskel-festival is een bekend symbool voor miljoenen Ethiopiërs en wordt ook door veel bezoekers uit andere landen gewaardeerd vanwege zijn diepe christelijke betekenis en kleurrijke symboliek. Toch is er nog een minder bekend symbool van deze dag: een fragment van het Ware Kruis van Jezus Christus, dat hoog in afgelegen en moeilijk bereikbare bergen zou rusten, ver weg van de openbare festiviteiten.

Het fragment van het Ware Kruis bevindt zich in een heilig heiligdom op een kruisvormig plateau in een kruisvormige kerk in het klooster Gishen Mariam-klooster.

Het monofysitische christendom, dat leert dat de goddelijke en menselijke natuur van Christus één geheel vormen, is sinds de 4e eeuw de officiële religie van Ethiopië. Als een van de diepste uitdrukkingen van de Ethiopische identiteit viert de kerk het hele jaar door vele feesten. Meskel, het feest van de vondst van het Ware Kruis, wordt jaarlijks in het hele land gevierd.

Het feest, dat aan het einde van het regenseizoen plaatsvindt, herdenkt de vrome koningin Helena, moeder van de Romeinse keizer Constantijn I, die het heilige kruis zou hebben gevonden waarop Christus werd gekruisigd. Volgens de traditie werd in 326 na Christus het Ware Kruis door goddelijke leiding ontdekt op Golgotha, waar het begraven was.

Sindsdien wordt Meskel in Ethiopië zowel als religieus als seculier feest gevierd. In de late 14e eeuw kreeg het feest nog meer betekenis toen volgens de traditie een fragment van het oorspronkelijke kruis naar Ethiopië werd gebracht, wat grote vreugde veroorzaakte in het oude christelijke koninkrijk.

De Legende van de Aankomst van het Ware Kruis (Meskel) in Ethiopië

Volgens de legende zette koningin Helena (Eleni in Ethiopische geschriften) lange palen op, stak ze in brand en brandde wierook om het Heilige Kruis te vinden. De rook steeg op naar de hemel en boog vervolgens omlaag naar de exacte plek waar het kruis begraven lag. Na de vondst van het Heilige Kruis stak Helena fakkels aan om haar succes aan de omliggende gebieden te verkondigen.

Volgens de Ethiopische Synaxarion (መጽሐፈ፡ ስንክሳር) werd het kruis in 326 na Christus op Golgotha gevonden, in het twintigste regeringsjaar van de zoon van koningin Helena, keizer Constantijn I, de eerste christelijke keizer van Rome.

Het Synaxarion, het heiligenboek van de Ethiopische Kerk en een grote verzameling christelijke tradities, legendes en folklore, vermeldt:

“En de gezegende vrouw Helena nam een grote som geld en zei tegen haar zoon Constantijn: ‘Ik wens Gods zegen te ontvangen en zal naar de heilige stad Jeruzalem gaan om het hout van het levengevende kruis te zoeken en te vinden.’”

De tekst beschrijft vervolgens hoe Helena naar Jeruzalem reisde, het Heilige Kruis na veel moeilijkheden vond en heiligdommen liet bouwen op Golgotha, Bethlehem, Gethsemane, de Olijfberg en andere heilige plaatsen.

Op dit punt adviseerde een heilige bisschop genaamd Aba Macarius koningin Helena:

“Bouw niet met goud en zilver, want vreemde volkeren kunnen ooit dit land overheersen en deze schatten vernietigen. Bouw in plaats daarvan sterke heiligdommen die niet kunnen worden verwoest.”

Volgens deze raad liet Helena stevige heiligdommen bouwen. Later riep keizer Constantijn de aartsbisschoppen van Constantinopel, Alexandrië en Antiochië bijeen in Jeruzalem om de nieuwe heilige plaatsen te wijden.

Het Synaxarion vermeldt:

“En zij verzamelden zich in de stad Jeruzalem en bleven daar tot de zeventiende dag van Maskaram (27 september), waarop zij het heiligdom en alle heilige plaatsen wijdden.”

Sinds de 4e eeuw vieren de Ethiopiërs Meskel met de overtuiging:

“Meskel is onze kracht, onze macht en de redder van onze ziel.”

Waar bevindt het Ware Kruis zich vandaag?

Volgens de Ethiopische traditie wordt een fragment van het Ware Kruis vandaag bewaard in het bergachtige gebied Ambasel in Wollo, in het noorden van Ethiopië, in het historische klooster Gishen Mariam-klooster. Het wordt bewaard in het binnenste heiligdom van de kerk Egziabherab.

Deze geschiedenis is vastgelegd in een manuscript genaamd “Tefut”, geschreven op bevel van keizer Zara Yaqob (1434–1468), dat de geschiedenis van het Ware Kruis en zijn reis naar Ethiopië gedetailleerd beschrijft.